Het laatste nieuws met betrekking tot Europa en Migranten en het Project EU dat naar nieuwe wegen zoekt.
Boek: Europa en Migranten, Peter Stuivenberg
Zwarte Piet en Hollandse folklore

Zwarte Piet en Hollandse folklore

Voor de laatste keer Zwarte Piet en Hollandse folklore. Op het vorige artikel  ‘Ondergang van Zwarte Piet‘ zijn per email veel reacties gekomen. Met name vanuit de links-liberale hoek. Er wordt gesteld dat  Zwarte Piet geen oer-Hollandse folklore is. Het feest discrimineert. Het doet herinneren aan een koloniaal verleden.

Oorsprong

Zwarte Piet en Hollandse folklore
Oer-Hollandser bestaat niet. Zie het schilderij ‘Sint Niklaas’ van de Vlaamse schilder Constant Cap (1842 – 1915).

Het verhaal van Sinterklaas en Zwarte Piet is gebaseerd op een boek uit 1850. De titel is Sint Nicolaas en zijn knecht’. Het is geschreven door de Nederlandse leraar Jan Schenkman.  In het boek wordt Zwarte Piet voor het eerst afgebeeld als een Afrikaanse jongen. Hij is de knecht van de Sint. Sinterklaas is een streng mens. Een stout kind krijgt een pak voor zijn broek. Kinderen worden aangespoord tot hard werken op school. En luisteren naar de ouders. Sinterklaas wordt een feest van beschavers en opvoeders.

Voor en tegen

Jelger en Tanja hebben op 27 november 2011 op hun blog een Zwarte Piet analyse gemaakt. Zij presenteren voor- en tegenargumenten. De tegenstanders zeggen dat Zwarte Piet discrimineert. Hij reflecteert een koloniaal verleden. De blanke Sint omringt zich met één of meer niet-blanke slaven. Deze geven een onintelligent en klunzige indruk. Kinderen beseffen niet dat het om een louter fictief figuur gaat. Zij projecteren de karakteristieken op soortgelijk uitziende medemensen. De voorstanders vinden dat overdreven. Zwarte Piet is een traditie. Een blanke die zwart is gekleurd door schoorsteenroet. Hij daalt immers af in schoorstenen om cadeautjes bij de schoenen van kinderen neer te leggen Het is een onschuldig feest. Zwarte Piet en Sint zijn gulle gevers. Niemand wordt kwaad gedaan.

Zwarte Piet en Hollandse folklore
Witte Kerst is racisme.

Of Zwarte Piet een roetveegpiet is of een andere kleurpiet is onbelangrijk.

De argumentatie: discriminatie

Is Zwarte Piet een discriminerend type? Hij komt niet zo over. Ieder kind ongeacht kleur of ras krijgt cadeautjes. Is het geoorloofd om een Zwarte Piet te discrimineren om zijn kleur. En waarom is donkerbruin, lichtbruin, rood, geel of wit niet discriminerend?
Vragen, zoveel vragen. Mag ik straks Witte Kerst niet meer uitspreken omdat het racistisch klinkt? Moeten christelijke feestdagen in de ban zoals Pasen, Pinksteren en Kerst? Er wordt gezegd dat gekleurde schoolkinderen worden getreiterd door ze Zwarte Piet te noemen. Vertelt zoiets niet meer over de intolerantie van ouders. En over onbekwame leraren die soortgelijk gedrag tolereren. Moeten we straks de naam Porsche veranderen omdat het merk is gelinkt aan de rijken der aarde. En Volkswagen, omdat het is gelinkt aan de arbeidende klasse? Moet wij soms Rudolf de Eland afschaffen? Een beest door de lucht laten vliegen lijkt op dierenmishandeling.

De argumentatie: koloniale verleden

Zwarte Piet herinnert aan het Nederlandse koloniale verleden. Zoals in feite ieder grachtenhuis in Amsterdam. Maar is het van belang om terug te keren in de tijd? Moeten Nederlanders omwille van het verleden de geschiedenisboekjes aanpassen? Of de cultuur en folklore veranderen? Inderdaad, sommige Nederlanders waren slavenhandelaars. En wellicht heeft de Verenigde Oost-Indische Compagnie andere landen uitgebuit. Maar is dat een reden om de namen van Michiel Adriaenszoon de Ruyter en Jan Pieterszoon Coen te vervangen? Of de Gouden koets om te laten smelten? Mogen wij straks niet naar Duitsland omdat zij 2 wereldoorlogen op hun naam hebben staan? Wordt je dan als ‘nazi’ betiteld? Of naar Spanje omdat Nederland in het verre verleden 80 jaar lang door hen is bezet? Of naar Amerika omdat zij voortdurend regeringen omverwerpen?

Zwarte Piet en Hollandse folklore
Racisme uit een koloniaal verleden? Binnenhof, Ridderzaal. Maxima en Willem Alexander en Beatrix in de Gouden koets op het Binnenhof.

De argumentatie: samenleving verandert

Ik las een opmerking dat Nederland geen oer-Hollandse folklore meer kent. Het land moet zich voortdurend aanpassen aan de mensen die er wonen. Aan de verschillende bevolkingsgroepen die binnenkomen. Welkom, iedereen welkom. Maar moeten ‘binnenkomers’ zich niet aanpassen aan de autochtone bevolking? Een minderheid kan toch niet tornen aan een autochtoon oer-Hollands gebruik. En daarbij de meerderheid de wil opleggen.
Als voorbeeld: Ik woon 13 jaar in Zuid-Afrika. Ik werkte in veel Afrikaanse landen en sinds de laatste jaren in Nigeria. Ik woonde in Suriname, Brazilië, de Azoren en in het Caribische gebied. Daarnaast bezocht ik een kleine 50 landen waaronder moslimgebieden. Overal waar ik kwam, was ik een minderheid. En altijd moest ik een borg betalen. Dat was voor de kosten van een enkeltje vliegtuig naar huis. Gedraag ik mij niet? Hup. Linea recta terug naar Nederland. Niemand die ik mijn wil kon opleggen. Ik moet voldoen aan lokale wetten, normen en waarden. En als ik niet van het eten of de cultuur houd, jammer dan. Daar is het gat van de deur.

 

16 Responses to Zwarte Piet en Hollandse folklore

  1. Hoi Peter, fijn er zo via je blog gereageerd wordt.

    Aan de andere kant ben ik er inmiddels wel klaar mee. Ieder jaar die discussie over het wel of niet veranderen van de kleur van de pieten…..
    Hoewel… Ik doe er met deze reactie ook aan mee…
    Ik wil drie aspecten belichten.

    Als kind dacht ik gewoon: de pieten, dat zijn de hulpjes van Sinterklaas en die zijn gewoon zwart van de schoorsteen… tevens dacht ik dat ze in Spanje wat donkerder zijn dan hier bij ons…
    Noem me maar naïef ofzo maar zo zag ik het als kind.

    Dat wij als ouderen,ik ben zelf 49, discussiëren over: ons koloniale verleden, over ongelijkheid tussen zwart en blank of welke kleur dan ook… praten brengt begrip en meer saamhorigheid, het verzacht standpunten.
    Daarbij merk ik wel op dat er genoeg andere dagelijkse aanleidingen zijn om over deze onderwerpen te praten. Of vinden we het misschien veiliger om over de geschiedenis van de Sinterklaas traditie te praten?

    Daarnaast ben ik het ook mee eens dat tradities bij de betreffende bevolking moeten passen. Met logisch gevolg dat huidige tradities afgeschaft of aangepast worden en nieuwe geboren zullen worden.

    Als het je mijn menig wilt weten…
    Het is een feest voor onze kinderen met een goed heiligman en zwarte pieten welke een huid hebben die overduidelijk getekend is door de roet van de schoorstenen en wellicht door de zon uit het zuiden.

    Discussies tussen ouderen of met jongeren over welke ongelijkheid dan ook, zijn goed en noodzakelijk maar voor mij geen enkele reden om hier onze Sinterklaas traditie voor aan te passen of af te schaffen.

    Kinderen zijn veel te blij met een mooi gedicht, de liedjes, het mysterie van hoe de wortel uit de schoen verdwijnt, het paard over de daken gaat en de pieten met cadeautjes het huis in kunnen komen.

    En tot slot, als onze kinderen blij zijn, dan zijn wij dat toch ook?!

  2. En zo wordt – mijns inziens – langzaam maar zeker aan de Hollandse cultuur geknabbeld. Ik kom straks met een artikel over veranderingen van taalgebruik, zoals de Orwelliaanse Nieuwspraak

  3. Hallo Kaya. Interessant. Even je opmerking ‘Maar als je als individu naar vreemd land … manco’. Dit zou omgekeerd beredeneerd inhouden dat de massa van het getal bepalend is voor een culturele verandering. Indien de massa niet autochtoon is, denk ik (persoonlijk) echter van niet. Een Hollandse wijk in een Spaans vakantiestadje kan wel een patat frites kraam opzetten en een Amsterdamse kroeg, maar je hoeft niet te denken dat zo’n dorp de Spaanse cultuur kan (en mag) veranderen. Het kan zijn eigen cultuur meenemen. Deze kan bestaan naast de Spaanse. Je krijgt dan parallelle werelden zoals die er zoveel zijn. Maar neem de sharia wetgeving. Ik denk dat iedereen het er wel over eens is dat de wetten van het land moeten worden nageleefd. En dat zou dus niet gelden voor de cultuur?

  4. sorry ik tikte het in de venster zonder te controleren

    In de literatuur kom je de volgende kenmerken van cultuur tegen:
    -cultuur herbergt de niet vastgelegde afspraken in zich, waarmee de leden van de samenleving met elkaar communiceren.
    -cultuur is dynamisch
    -cultuur verbind het heden met het verleden
    -cultuur is het dak van de samenleving
    Er zal ongetwijfeld nog meer zijn maar deze heb ik onthouden van het boek dat ik denk 15 jaar geleden heb gelezen. Het collectieve kennis en gevoel ontwikkel je in de taal waarmee men is opgegroeid. Waarom is het collectieve gevoel belangrijk: omdat het gevoel kennende functie heeft dus het collectieve gevoel is belangrijk om vloeiend met elkaar om te kunnen gaan door de gangbare regels zonder te noemen als reflectie te hanteren. Dit is alleen mogelijk als je ermee bent groot geworden. Dit noemen we ook de normen en de waarden en normen. Maar als je als individu naar een vreemde land gaat, natuurlijk verwacht je niet dat de betreffende land zich aan je aanpast; immers jij bent geen massa dat deel uitmaakt van die samenleving, dus de vergelijking is manco. Verder, ik begrijp zowel voors en tegenstanders maar zoals het gezegd cultuur is aan de verandering onderhevig, de pispaal staat ook niet voor de binnenhof. Vergeet niet dat een deel van de bevolking met Afrikaanse oorsprong een bijzondere verleden heeft, 1850 is ook oprichting van het apartheidsregiem door Paul Krucher als President

  5. in de literatuur kom je de volgende kenmerken van cultuur tegen:
    -cultuur herbergt de niet vastgelegde afspraken in zich waarmee de leden van de samenleving met elkaar communiceren.
    -cultuur is dynamisch
    -cultuur verbind de heden met het verleden
    -cultuur is het dak van de samenleving
    Er zal ongetwijfeld nog meer zijn maar deze heb ik onthouden van het boek dat ik denk 15 jaar geleden heb gelezen. het collectieve kennis en gevoel ontwikkel je in de taal waarmee men is opgegroeid. Waarom is het belangrijk het collectieve gevoel, omdat het gevoel kennende functie heeft dus het ontwikkelen van het collectieve gevoel waarmee men het zonder te noemen in omgang met andere reflectief hanteert is alleen mogelijk als ermee bent groot geworden. Dit noemen we ook de normen en de waarden. Maar als je al individu naar een vreemde land gaat natuurlijk verwacht je niet dat de betreffende land zich aan aanpast immers jij bent geen massa dat deel uitmaakt van die samenleving, dus de vergelijking is manco. verder ik begrijp zowel voors en tegenstanders maar zoals het gezegd cultuur is aan de verandering onderhevig, de pispaal staat ook niet voor het binnenhof, vergeet niet dat een deel van de bevolking met Afrikaanse oorsprong een bijzondere verleden heeft, 1850 is ook oprichting van de apartheidsregiem door Paul Krucher als President

  6. Hier dan een aantal artikelen over Sinnieklaas en sla daar die kapotmakende haters maar eens mee om de oren en het lijkt mij dat we zelf gewoon teruggaan met het vieren van Wodan’s feest en eventueel het Sinnieklaasfeest van ver voor 1800!!!!! http://www.pelgrimspad.nl/?page_id=2799 en http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/feestdagen/85940-is-sinterklaas-de-germaanse-god-wodan.html en https://www.stormfront.org/forum/t437792/ en https://www.facebook.com/spiritueelbewust/photos/a.152771288133635.37732.109431569134274/723925364351555/?type=3 en http://kranten.salha.nl/issue/NHH/1949-11-24/edition/null/page/5 en http://www.klap.net/feest/sinterklaas/sinterklaas.html en: tenslotte hier dan een zeer herkenbare ontwikkeling: http://www.hpdetijd.nl/2011-04-18/religiegekte-in-de-vs-paasei-heet-vanaf-nu-lente-ei/ ziet u dat men de Westerse cultuur om zeep wil helpen en wat voor een agenda daar achter zit? Dat moeten de wakkeren en wakker aan het wordende mensen toch opvallen deze zotte ontwikkeling?

  7. Een aanvulling op mijn commentaar: waarom gaan we niet terug naar het oorspronkelijke feest, hetzij van voor 1850, hetzij voor de kerstening door RK. In heel veel delen van Europa wordt een dergelijk figuur als “zwarte” piet opgevoerd. In mijn tijd, ben nu 70 jaar, was zwarte piet vaak beroet met zwarte vegen, later kwam de glimmende pikzwarte piet. Men kan eventueel gewoon overgaan op witte en stoute piet, toch? Ik begrijp maar niet dat telkens weer de discussie oplaait met vaak onwetende personen en als mensen in de discussie de achtergrond van het feest tonen, kijkt men de andere kant op. Men wil dus vernietigen!

  8. Heel mooi verwoord, Peter! Ik denk, dat je hier keurig hebt uitgelegd, hoe het merendeel van de Nederlanders er over denkt. Jammer, dat een kleine minderheid zo’n volksfeest voor de meerderheid telkens weer weet te schaden. Maar ja zo gaat dat al zo lang: je mag alles denken, zeggen en doen, zolang een bepaalde groep in ons land het maar goedkeurt.
    De commercie neemt alvast een voorschot op de uitkomst van de discussie: er is geen snoepgoed meer te koop met Zwarte Piet op de verpakking. Wij kopen dat dus niet meer.

  9. Nederlandse cultuur is zeer verwaterd (eigenlijk bijna helemaal weg) door de vele vele zeer snelle toename van heel veel mensen (in een zeer korte tijd dus) met een verschillende culturele achtergrond. Tja, de soep is geen smakelijke soep meer maar is verpest; je kunt niet zomaar in de basissoep een heleboel vreemde ingrediënten sodemieteren. We zijn een slappe laffe hap geworden helaas. Ben ik nu politiek niet correct? 🙂 Verder nog even dit: zet voor sinterklaas Wodan neer die noten etc. gooide door de gaten van de daken terwijl hij op zijn paard Sleipnir reed geassisteerd door zijn twee zwarte raven Huginn en Muninn. Het is gewoon een door de Katholieke kerk een gekerstend feest zoals zij met alle Germaanse feesten hebben gedaan. Eerst heeft de RK onze cultuur de das om gedaan en nu doen mensen van buitenaf het nog eens dunnetjes over met een aantekening: de Germanen hebben zich flink geweerd tegen de RK en de msm bestond nog niet, maar de weke troep in Den Haag en ook wij laten het gewoon gebeuren als ziende die blind zijn en alsof zij met open handen naar hen toe staan alsof zij zeggen: pluk ons maar, snij ons maar af, maak ons maar naar jullie idee. Waar is onze gezonde trots? Ieder volk mag een gezonde trots hebben op `ijn volkscultuur met een respect voor ieder andere volkscultuur; het is de ziel/geest van een volk. Hebben wij die nog?

  10. Kletskoek, Sint Nicolaas heeft de duivel geknecht en gebruikt hem als zijn hulpje lang voor 1840. De duivel met zijn zwarte kop. Zie Krampus / Ruprecht enz.

Leave a reply

2 × 1 =